اختلال نقص توجه و بیشفعالی یا ADHD یکی از اختلالات عصبیرشدی است که میتواند بر توجه، تمرکز، کنترل تکانهها، مدیریت زمان و انجام فعالیتهای روزمره تأثیر بگذارد. علائم ADHD در بزرگسالان و کودکان میتواند متفاوت باشد و شدت آن نیز از فردی به فرد دیگر تغییر میکند.
درمان ADHD معمولاً با توجه به سن، شدت علائم، شرایط فردی و مشکلات همراه، به شکل اختصاصی برنامهریزی میشود. هدف از درمان، کمک به فرد برای مدیریت بهتر علائم و بهبود عملکرد تحصیلی، شغلی، خانوادگی و روابط است.
علائم ADHD چیست؟
ADHD میتواند با مجموعهای از علائم مربوط به بیتوجهی، بیشفعالی و تکانشگری همراه باشد. برخی از نشانههای شایع عبارتاند از:
●دشواری در حفظ تمرکز و توجه
●فراموش کردن کارها و قرارهای مهم
●به تعویق انداختن کارها
●دشواری در برنامهریزی و مدیریت زمان
●گم کردن یا فراموش کردن وسایل
●بیقراری و نیاز به فعالیت مداوم
●صحبت کردن بیش از حد یا قطع کردن صحبت دیگران
●تصمیمگیری یا واکنشهای تکانشی
●دشواری در شروع یا به پایان رساندن کارها
وجود بعضی از این نشانهها بهتنهایی به معنای ابتلا به ADHD نیست. تشخیص باید بر اساس ارزیابی تخصصی و بررسی دقیق سابقه و علائم فرد انجام شود.
درمان ADHD چگونه انجام میشود؟
درمان ADHD میتواند شامل یک یا چند روش باشد و بر اساس شرایط هر فرد انتخاب شود. در رواندرمانی، تمرکز میتواند بر مهارتهایی مانند مدیریت زمان، برنامهریزی، سازماندهی فعالیتها، کنترل تکانه و مدیریت هیجانات باشد.
درمان شناختی رفتاری (CBT) نیز میتواند در برخی افراد، بهویژه بزرگسالان مبتلا به ADHD، برای مدیریت مشکلات مرتبط با افکار، هیجانات و رفتارهای روزمره مورد استفاده قرار گیرد.
در صورت نیاز به درمان دارویی، ارزیابی و تجویز دارو باید توسط پزشک متخصص انجام شود. رواندرمانی و درمان دارویی در برخی افراد میتوانند در کنار یکدیگر مورد استفاده قرار گیرند.
ADHD در بزرگسالان
ADHD فقط مربوط به دوران کودکی نیست. برخی افراد تا بزرگسالی بدون تشخیص باقی میمانند و مشکلاتی مانند بینظمی، فراموشکاری، دشواری در مدیریت زمان، کاهش تمرکز در محیط کار یا مشکلات در روابط را تجربه میکنند.
در این شرایط، ارزیابی تخصصی میتواند به روشن شدن علت مشکلات و انتخاب مسیر مناسب برای مدیریت علائم کمک کند.
چه زمانی بهتر است برای ارزیابی ADHD اقدام کنیم؟
اگر مشکلات مربوط به توجه، تمرکز، تکانشگری یا مدیریت زمان به شکل مداوم وجود دارند و عملکرد فرد در تحصیل، کار، روابط یا زندگی روزمره را تحت تأثیر قرار میدهند، بهتر است برای ارزیابی تخصصی اقدام شود.
همچنین اگر فرد از دوران کودکی با مشکلات قابلتوجهی در زمینه توجه، بیقراری یا کنترل تکانهها مواجه بوده است، مطرح کردن این سابقه در جلسه ارزیابی اهمیت دارد.
ارزیابی و درمان ADHD در مشهد
در جلسات روانشناسی، وضعیت فرد، سابقه علائم، شرایط زندگی و مشکلات همراه بررسی میشود تا مشخص شود آیا علائم با ADHD ارتباط دارند یا ممکن است علت دیگری داشته باشند.
غزاله ریاضی هروی، روانشناس بالینی در مشهد، در زمینه ارزیابی و رواندرمانی مشکلات مرتبط با سلامت روان فعالیت میکند.
اگر مشکلات مربوط به تمرکز، بینظمی، تکانشگری یا مدیریت زمان بر زندگی روزمره شما تأثیر گذاشته است، میتوانید برای ارزیابی تخصصی و بررسی گزینههای درمانی مناسب اقدام کنید.